Amilaz Nedir? Yüksekliği ve Düşüklüğü Neden Olur?

Amilaz Nedir? Yüksekliği ve Düşüklüğü Neden Olur?

Amilaz, pankreas iltihabı (pankreatit) başta olmak üzere, pankreas hastalıklarının tanısında sık kullanılan bir labaratuvar değeridir.

Amilaz Nedir?

Amilaz sindirimde görevli bir enzimdir. Nişasta gibi kompleks karbonhidratları parçalayarak sindirmemizi sağlar. Esas olarak tükürük bezlerinde ve pankreasta bulunur. Bunun dışında ince barsaklar, karaciğer, yumurtalıklar, plasenta ve fallop tüplerinin yapısında da daha az miktarda bulunmaktadır.

Amilaz Normal Değerleri;

  • 0-30 gün     :   0-6    U/L
  • 31-182 gün  :   1-17   U/L
  • 183-365 gün:  6 – 44 U/L
  • 1-3 yaş          :  8-79   U/L
  • 4-17 yaş        :   21 – 110 U/L
  • 18 yaş ve üstü bireylerde  : 26 – 102 U/L

Amilaz Testi Neden Yapılır?

  • Pankreatit (pankreas) tanısında ve takibinde,
  • Karın içi iltihabi durumların incelenmesinde kullanılır.

Amilaz Yüksekliği Nedenleri

  • Pankreas iltihabı (pankreatit): Kuşak tarzı şiddetli karın ağrısı, bulantı ve kusma görülür. Ağrı bazen çok şiddetli olduğundan kişi soğuk soğuk terler ve ağrı şokuna girebilir.  Bu iltihaplanma çeşitli nedenlerle gelişebilir.
  • İlaca bağlı : Doğum kontrol ilaçları, aspirin,kortikosteroidler, azatiyoprin, etanol, furasemid, metil dopa gibi…
  • Pankreas kanalında tıkanıklık yapan taş veya kanserler
  • Oddi sfinkter spazmı yapan ilaçlar. Bazı ilaçlar pankreas kanalının barsaklara açıldığı bölgede aşırı kasılma yaparak kısmi tıkanıklığa neden olurlar. Opiyatlar, kodein, kolinerjikler, klorotiyazid bu ilaç gruplarından bazılarıdır.
  • Safra yolu hastalıkları: Safra kesesi iltihabı, ana safra kanalı(koledok) tıkanıklıkları
  • Pankreas kisti, pankreas absesi
  • Ciddi karın travmaları sonrası (pankreas travması)
  • ERCP sonrası: Ağızdan girilerek mide ve 12 parmak barsağına (duodenum) geçilir. Bu bölgede safra kanalına opak madde verilerek ana safra kanalının röntgeni çekilir. Burada gelişen tıkanıklıklara müdahale edilir. Bu işlem sonrası pankreas iltihabı ve amilaz yüksekliği oldukça sık görülür.
  • Tükürük bezi hastalıkları: Kabakulak hastalığı, tükürük bezi iltihapları, tükürük bezinde tıkanıklık yapan taş veya tümörler, radyasyona bağlı gelişen tükürük kanallarında darlıklar.
  • Bazı kanserler: Özellikle pankreas, akciğer, kolon, yumurtalık, göğüs ve yemek borusu kanserlerinde
  • Karın içi iltihabi durumlarda; apandisit ve peritonit gibi…
  • Aşırı alkol alımı veya alkol zehirlenmesi
  • İlerlemiş mide ülserleri: Mide delinmesine neden olan veya pankreasa penetre olan ülserler
  • Yemek borusu yırtılmaları
  • İskemik barsak hastalıklarında yani barsak kanlanmasının bozulduğu hastalıklar
  • Barsak tıkanıklıklarında
  • İleri evre böbrek yetmezliğinde
  • Kronik karaciğer hastalıklarında (siroz gibi)
  • Yanıklarda
  • Gebelikte, ektopik gebelik perforasyonlarında
  • Şeker komasında (Diyabetik ketoasidoz)
  • Beyin kanamalarında da amilaz yüksekliği görülür. Bu yüksekliğin nasıl geliştiği bilinmemektedir.
  • Dalak yırtılmalarında
  • Anoreksiya ve Bulumia nervosa gibi yeme bozukluklarında
  • Makroamilazemi; amilazın proteinler ile birleşerek vücuttan atılamadığı bir durumdur.

Amilaz Düşüklüğü Nedenleri

  • İleri evre kronik pankreatit gibi  ileri derecede pankreas harabiyeti yapan durumlarda ve pankreas yetmezliğinde amilaz düşüklüğü görülebilir.
  • Kistik fibrozis: Dış salgı bezlerini tutan genetik bir hastalık.
  • Ağır karaciğer hasarlarında: Hepatit, zehirlernmeler, ağır yanıklar
  • Gebelik zehirlenmesinde
  • Alkol bağımlılığında
  • İlaçlara bağlı; sitrat, glukoz ve oksalat gibi.

Amilazın yükseldiği durumlarda, bu yüksekliğin dereceside önemlidir. Pankreas hastalıklarında lipazisimli diğer bir enzim ile birlikte değerlendirilir.

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ

Etiketler:

Yorum Yaz